200 jaar Multatuli

Lezing

29-10-2020

Paleis der Academiën, Brussel

200 jaar Multatuli

Organisatie

Academisch Cultureel Forum
Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren

In 2020 wordt de 200ste verjaardag van Multatuli (1820-1887) herdacht. Multatuli schreef zijn Max Havelaar in 1859 in een hotel in de Bergstraat in Brussel op nauwelijks een kilometer van het Paleis der Academiën. KVAB en KANTL organiseren een gezamenlijk colloquium naar aanleiding van deze herdenking. Centraal staan de figuur van Eduard Douwes Dekker, het dekolonisatiedebat en de relatie tussen Multatuli en Brussel.

Programma: 

29-10-2020

1 Verwelkoming 14:00 - 14:15
Frans Boenders, Covoorzitter Academisch Cultureel Forum (spreker)
Peter Theunynck, Vast secretaris KANTL (spreker)
2 Lezing 14:15 - 14:45
Alfred Birney, Schrijver met Nederlandse, Oost-Javaanse, Chinese en Schotse roots (spreker)

3 Lezing 14:45 - 15:15
Dik van der Meulen, Multatulibiograaf (spreker)

4 Klokkenluider over institutioneel racisme en seksisme. Multatuli houdt ons ‘woke’ 15:15 - 15:45
Elsbeth Etty, Literair criticus, columnist (spreker)

Wat is de betekenis van Multatuli’s gedachtengoed in het huidige discours over ons slavernij- en koloniale verleden? De negentiende-eeuwse klokkenluider analyseerde slavernij en koloniale overheersing als wat we nu ‘institutioneel racisme’ noemen. Zelf vergeleek hij zijn aanklacht tegen koloniale misstanden (Max Havelaar) met die van Harriet Beecher Stowe tegen slavernij (De Hut van oom Tom). 

Het slot van Max van Havelaar waarin Multatuli Koning Willem III verantwoordelijk houdt voor het mishandelen en uitzuigen van ‘meer dan dertig miljoenen onderdanen’ in Nederlands-Indië’ heeft de zelfde strekking als het verwijt van de huidige beweging Black Lives Matter die het institutionele racisme van de overheid blootlegt en aanklaagt.

De term seksisme bestond nog niet in de negentiende eeuw, maar Multatuli benoemde als een van de eersten de systematische onderdrukking van vrouwen op alle gebieden van het leven en analyseerde de oorzaken ervan. Wegens zijn baanbrekende ideeën over seksuele bevrijding was hij de held van negentiende- en twintigste-eeuwse feministen. De 21ste-eeuwse #MeToo-beweging heeft echter alle reden kritische kanttekeningen te plaatsen bij Multatuli’s gedrag jegens vrouwen en meisjes.  

Maar ondanks de (al dan niet anachronistische) kritiek op Multatuli’s denken en doen, blijft recht overeind dat hij ons ‘woke’ houdt in een tijd waarin alle kwesties waarover hij als geen ander de klok luidde weer prominent de agenda staan.

5 Pauze 15:45 - 16:15
6 Lezing 16:15 - 16:45
Jacqueline Bel, Multatuli-leerstoel VU Amsterdam (spreker)
7 Lezing 16:45 - 17:15

8 Slotwoord 17:15 - 17:30
Mark Eyskens, Covoorzitter Academisch Cultureel Forum (spreker)