De modernisering van justitie staat sinds verschillende decennia op de politieke agenda, maar werd nog steeds maar gedeeltelijk gerealiseerd. Eind 2011 organiseerde de Klasse van de Menswetenschappen (KMW) van de Koninklijke Vlaamse Academie van België een congres over de hervorming van de administratieve, privaatrechtelijke en strafrechtelijke rechtsbedeling. Tevens werd ingegaan op de coördinatie van de justitiële en administratieve rechtsbedeling, de eenheidsrechtbank, het management van rechtscolleges en de besluitvorming op het gebied van gerechtelijke hervorming. In aansluiting op het congres maakte de KMW een aantal aanbevelingen over de gerechtelijke hervorming over aan de minister van Justitie. Om deze aanbevelingen een grotere verspreiding te geven, worden zij nu afzonderlijk gepubliceerd in de reeks Standpunten van de Academie.

De Koninklijke Academie is van oordeel dat het ogenblik gekomen is om dringend een bijkomende impuls te geven om ons industrieel weefsel te versterken. Eén van de opmerkelijkste conclusies van dit Standpunt is dat de krachten van onze internationaal gereputeerde onderzoekscentra in de maakindustrie dienen te worden gebundeld in een Strategisch Onderzoekscentrum (SOC) Maakindustrie, met een gestructureerd overleg met de Triple Helix partners. Andere aanbevelingen hebben betrekking op de rol van overheidsinitiatieven en overlegstructuren, de herwaardering van het technisch onderwijs, de aard van doctoraten, de opleiding tot ondernemerschap, de nood aan maatschappelijke draagkracht en incubatiefondsen. Het rapport wijst de een mogelijke weg om werkgelegenheid en welvaart in Vlaanderen te houden.

Met dit debat wilde het VIGES van gedachten wisselen over de relaties tussen de geschiedbeoefening en de cultureel-erfgoedwerking in Vlaanderen en daarbuiten. Het debat werd opgebouwd rond de keynote lecture van Willem Frijhoff, met als titel: "de historicus uitgedaagd". Verschillende sprekers gaven nadien standpunten vanuit hun sector, o.m. de culturele en privaatrechterlijke archiefinstellingen (ook in Wallonië), de bibliotheeksector, de publieke archieven als beheerders van cultureel erfgoed, de beleidsmatige aspecten versus de geschiedenisopleiding, de traditionele historiografie en het erfgoedbeleid van de overheid, het erfgoed en het historisch onderzoek naar de Wereldoorlogen, gevolgd door interventies uit nog meer sectoren of betrokken instituten zoals de industriële archeologie, de Koning Boudewijnstichting, Het Letterenhuis met als standpunt dat archieven niet alleen voor historici zijn, de bijdrage van de wetenschap tot het behoud van erfgoed (KIK), de Koninklijke Commissie voor Geschiedenis, het STAM als één van de stedelijke musea enzovoort, met tot slot de weergave van het publieksdebat.

Meer informatie (en de bestelmogelijkheden) is hier te vinden: http://www.kvab.be/publicaties/boekdetail.aspx?id=2436.

Omdat elektrische wagens:

• plaatselijk geen luchtverontreiniging veroorzaken;
• veel goedkoper rijden dan benzine- en dieselwagens;
• geen motor- of uitlaatlawaai genereren;
• minder onderhoud vragen;
• gemakkelijk thuis, op het werk of in de parkeergarage kunnen bijgeladen worden;
• maar een beperkt rijbereik hebben van 100 à 150 km;

zijn ze ideaal voor stedelijk en interstedelijk verkeer.

Waarom ze dan niet massaal in onze steden op onze wegen verschijnen is te wijten aan hun hoge aanschafprijs die meer dan 50% boven de prijs van een vergelijkbare benzinewagen ligt. Deze te hoge aankoopprijs is volledig te wijten aan de prijs van het aantal batterijen dat nodig is om onder alle weeromstandigheden een autonomie of rijbereik van tenminste 100 km te realiseren.

De actueel te hoge aankoopprijs kan enkel gereduceerd worden door intensief onderzoek en ontwikkeling om, op de eerste plaats, de batterijkost gevoelig te doen dalen, maar ook om de prijs en prestaties van alle andere onderdelen, waaronder zeker de motor, te optimaliseren.

Uiteraard zal ook de stijgende productie en verkoop van elektrische wagens een geleidelijke prijsdaling veroorzaken.

Om de penetratie van elektrische wagens in het stadsverkeer (waar hun positieve milieubijdrage maximaal is) en voor het woon-werk-verkeer te stimuleren kunnen de overheden, en de werkgevers een belangrijke bijdrage leveren, namelijk:

• elektrische wagens vrij laten parkeren in steden;
• ze ook rijbanen voorbehouden aan bussen laten gebruiken;
• verkeersbelasting en BIV sterk reduceren;
• milieusubsidie bij aankoop;
• bij woon-werk-verkeer een verhoogde belastingsaftrek voor de gereden kilometers;
• specifieke ondersteuningsacties door de werkgevers;
• oplaadmogelijkheden op publieke en privéparkings, ook bij de werkgever;

De interesse in wetenschap bij de bevolking ligt relatief hoog, zo blijkt uit onderzoek. Bijna alle wetenschappers vinden het hun verantwoordelijkheid of plicht om te communiceren naar een lekenpubliek. Anderzijds blijkt geïnformeerd worden een nood die niet optimaal wordt ingevuld en zelfs dat de gemiddelde persoon zijn kennis over Wetenschap en Techniek (W&T) vaak beperkt is. Instellingen die wetenschappelijke rapporten publiceren zijn bij uitstek de bron van wetenschappelijk duiding, maar kampen met de problematiek weinig impact te hebben op de samenleving. Ze kunnen hun communicatiemodel verleggen van eenrichtingstransmissie naar het upstream engagement-model. De pers is een klassieke bondgenoot in het verspreiden van informatie, maar ook zij beantwoordt niet aan het upstream engagement-model.

• Aanbevelingen voor instellingen die rapporten maken:
  • Afstappen van de idee dat het rapport zowel de communicatievector als de eigenlijke inhoud is
  • Gebruik maken van verschillende communicatiestrategieën:
    • Lekentekst/perstekst, differentiatie van doelpublieken
    • Symposium, best met alle stakeholders
• Aanbevelingen voor de Vlaamse overheid (EWI):
  • Structurele en langdurige ondersteuning van wetenschapscommunicatie
  • Verbeterde databases
• Aanbevelingen voor het middelbaar onderwijs:
  • De attitudes van jongeren ivm. hun loopbaan zijn veranderd: op school moet de gedachte heersen dat een wetenschappelijke carrière beter bij deze attitude past dan een andere carrière, en dat dit niet wil zeggen dat men zich dan begraaft in een 'saaie' omgeving.
• Aanbevelingen voor het hoger onderwijs:
  • 'Lekenpraatje'
  • Interdisciplinaire opleiding wetenschapscommunicatie
  • Wetenschapscommunicatie-index naast citatie-indices als motor voor betere communicatie.

Waarom kunnen de Vlaamse media niet wat de Nederlandse kranten al sinds jaren realiseren: de verkiezingsuitslagen van het nationale/federale parlement tot op het gemeentelijk niveau “mede-delen” en analyseren? En zo het kiesgedrag verder nauwkeurig opsplitsen, bijvoorbeeld tussen de stedelijke en meer plattelandsdelen. Of zelfs intern in de grote steden zoals in Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.

De Franstalige media in België kunnen dit evenmin, want de reden ligt in de Belgische verkiezingsorganisatie zelf, bij de compleet verouderde kantonindeling die het officiële België nog altijd hanteert voor de publicatie van de verkiezingsstatistiek op parlementsvlak. (Voor sprekende voorbeelden zie bijgaand Standpunt van de KVAB.)

De kantonindeling bij de Belgische parlementsverkiezingen stamt uit de 19de eeuw, toen 1 à 2 % van de Belgische bevolking de “natie” vormde. Maar vanaf 1893 groeit het aantal kiesgerechtigden meer en meer tot in de miljoenen. Uit routine echter (of komt er ook gemakzucht bij te pas ?) blijft men al die tijd, tot op vandaag, bij de oude kantonindeling die in principe meerdere gemeenten omvat “om het geheim van de stemming te vrijwaren”. Die dan ook nog op bepaalde plaatsen gepolitiseerd én zelfs gecommunautariseerd werd zoals in Brussel en Vlaams Brabant, waar bijvoorbeeld het kieskanton Schaarbeek zich uitstrekte tot Nossegem en Steenokkerzeel. Maar toen de zuivere splitsing van BHV in 1989 werd doorgevoerd voor de rechtstreekse verkiezing van de Brusselse Hoofdstedelijke Raad , en herhaald in 1994,1999, 2004, 2009 viel ook dat argument weg. Want ook die kantons werden ‘proper’ gesplitst.

En toch blijft men bij de oude, ongeordende, zo niet willekeurige indeling van het grondgebied in kieskantons...

Om wetenschappelijke en democratische redenen dient de Koninklijke Vlaamse Academie van België bij het federale parlement het verzoek in om onverwijld het kieskanton als teleenheid bij de parlementsverkiezingen te vervangen door de gemeenten, die daardoor opgetild én geïnstrumentaliseerd worden tot dé statistische eenheid bij verkiezingen. Vergelijkingen met gemeenteraadsverkiezingen worden hierdoor duidelijk meer zuiver gemaakt.

Ook voor de media zou de vervanging van een verouderd informatiesysteem door de gemeente als hedendaagse eenheid veel voordeel opleveren: preciezere informatie om dieper in de politieke werkelijkheid door te dringen.

Inzichten uit de biotechnologie kunnen enerzijds zorgen voor een verbeterde inschakeling van huidige landbouwproducten én hun restproducten in de 5-F cascade en kunnen anderzijds leiden tot nieuwe technologieën om allerlei scheikundige stoffen te produceren onafhankelijk van onze huidige oliegebaseerde economie. Dit rapport introduceert hiervoor het begrip 'de bioraffinaderij'.

De industriële biotechnologie is in volle ontwikkeling. Wetenschappelijke en technische onderbouwde kennis moeten er voor zorgen dat deze (snelle) ontwikkeling en transitie van een petrochemische maatschappij, naar een bio-gebaseerde, gebeurt op een verantwoorde en duurzame manier, met oog voor socio-culturele en ecologische aspecten verbonden aan het gebruik van biomassa.

Maar het staat nu al vast dat biomassa in al zijn verscheidenheid, één van de belangrijkste grondstoffen zal worden van de bio-gebaseerde maatschappij.

Historische debatten organiseren is een voor VIGES weggelegde taak. Er zijn heden ten dage nog weinig fora waarop historici met elkaar kunnen discussiëren over maatschappelijke onderwerpen. Er werd gestart met een voor de hand liggend thema: de maatschappelijke rol van de geschiedenis. In welke mate zijn de historici vandaag maatschappelijk betrokken via hun geschriften, hun deelname aan het publieke debat, hun band met het betrokken veld en via hun soms conflictueuze relaties met de overheid? Op het debat op 5 februari 2010 kwamen de volgende sprekers aan het woord:

1. Els Witte — De maatschappelijke rol Van de historicus. Hoe gingen onze voorgangers met de problematiek om? De resultaten van een recent verschenen studie over de Belgische naoorlogse periode (1944—1956).
2. Gita Deneckere — De habitus van de hedendaagse historicus en de eigentijdse geschiedenis van erfgoed, geheugen en historische commissies: wereldvreemd in eigen land?
3. Jo Tollebeek — De samenleving in opspraak. Opmerkingen over de maatschappelijkebe trokkenheid van de historicus.
4. Bruno De Wever — De maatschappelijke rol van de historicus. Casus Vlaamse Beweging.
5. Rudi Van Doorslaer — De maatschappelijke rol van de historicus en de Tweede Wereldoorlog
6. Pieter Lagrou — De maatschappelijke rol van de historicus: de casus van de geschiedschrijving over de Tweede Wereldoorlog
7. Dirk Luyten — Emancipatiebewegingen: arbeidersgeschiedenis.
8. Werner Goegebeur en Karel Van Nieuwenhuyse — De socialiserende rol van de historische vorming in het secundair onderwijs: actuele spanningen.
9. Walter Prevenier — Verslag van het debat over de maatschappelijke rol van de historicus

Grootschalige compostering achterhaald?

Het BACAS-rapport "Municipal Solid Waste: What to do with the biodegradables?" is een tijd geleden verschenen en biedt een overzicht in de mogelijkheden voor huishoudelijke afvalverwerking in een Europees kader. De volgende afvalverwerkingsmethodes worden besproken: Hoge- temperatuursmethodes zoals verbranding, gasificatie en pyrrolyse (carbonisatie en bio-olie-opwekking), plasmaprocessen (nog in onderzoeksfase), en lage-temperatuursmethodes (maken gebruik van biologische processen) zoals compostering (=aërobe verwerking) en anaërobe verwerking (biogas/methaanopwekking). Dit zijn allemaal afbraakprocessen en stoten CO₂ uit (zij het over verschillende tijdsschalen).

Conclusie van het rapport is dat grootschalige compostering niet meer efficiënt is om de volgende redenen:

• de logistieke kosten van aparte ophaling en aparte opslag
• weinig controle over juiste sortering aan de bron
• geen energie-recuperatie
• er lijkt niet echt een markt voor compost te bestaan

In wat wij als restafval beschouwen zit nog steeds een aanzienlijke fractie biodegradeerbaar afval. Zo kan in principe vlees gebiomethaniseerd worden, maar dat levert wel een sterke geurhinder op. De op dit ogenblik meest waardevolle alternatieven zijn volledige verbranding van alle huishoudelijke afval of een scheiding in een "natte" biodegradeerbare fractie (voor biomethanisatie) en een droge fractie (voor verbranding). Verbranding vergt geen aparte ophaling, geeft minimale hoeveelheden afval, minerale residuen en metalen kunnen gerecupereerd worden, en kan electriciteit opwekken. Mits een strikte regulering is de milieu-impact relatief klein. Biomethanisering kan met bioproducten van diverse oorsprong en heeft een behoorlijke energierecuperatie (via methaan, wel minder dan bij verbranding)

Er moet nog steeds prioriteit gesteld worden aan afvalvermijding door sensibilisering en compostering best op een kleinschalig (wijk)niveau, en niet op gemeentelijk of hoger. Niet alle biodegradeerbaar afval is composteerbaar, het rapport gaat in op wat compostering niet kan en op goede composteringsmethodes.

Een filosofische visie over terrorisme door prof. Maurice Weyembergh.